Ғылыми басылымның этикасы
Ғылыми басылымның этикасы
«Қазақстанның өнеркәсіптік көлігі» ғылыми басылымы халықаралық ұйымдар белгілеген, соның ішінде Publication Ethics Committee (COPE) комитетінің этикалық қағидаттарын қатаң сақтай отырып, ғылыми және редакциялық процестің жоғары стандарттарын қамтамасыз етеді. Журнал жарияланымдардың ашықтығын, адалдығын және әділдігін қамтамасыз ететін нормалар мен ұсынымдарды анықтайды.
Редакция міндеттері
Редакциялық алқа ұсынылған мақалаларды жариялау туралы шешім қабылдауға жауапты. Материалдардың бағалануы тек олардың ғылыми құндылығы мен интеллектуалдық үлесіне негізделеді. Редакция заң бұзушылықтарды, соның ішінде клевета, авторлық құқықты бұзу немесе плагиат жағдайларын қамтитын жұмыстарды қабылдаудан бас тартуға құқылы.
Ұсынылған материалдардың құпиялығы ресми жариялану уақытына дейін сақталады. Жариялау шешімдері білікті сарапшылардың рецензияларына сүйене отырып қабылданады. Қажет болған жағдайда редактор редакциялық алқа мүшелерімен консультация жүргізе алады.
Құпиялық
Редакция қызметкерлері мен рецензенттер барлық материалдағы ақпаратты құпия сақтауға міндетті, тек автор, рецензенттер, редакциялық кеңесшілер және баспагермен өзара әрекетке рұқсат етілген жағдайларды қоспағанда. Басқа адамдар бұл ақпаратты жеке зерттеулерде пайдалана алмайды.
Рецензенттер міндеттері
Рецензенттер редакторға жариялау туралы негізделген шешім қабылдауға кеңес беру қызметін атқарады, сондай-ақ автордың жұмысын жетілдіруге көмектеседі. Сараптамаға ұсынылған барлық материалдар құпия болып саналады және редакцияның рұқсатынсыз басқа адамдарға көрсетілмейді немесе талқыланбайды.
Рецензенттің міндетіне автор көрсетпеген бұрынғы жарияланымдарды анықтау және кез келген алдынғы бақылаулар, ашылулар немесе аргументтер туралы дұрыс дереккөздерді көрсету кіреді. Сонымен қатар, рецензент бағалауға ұсынылған рукописса мен қолжетімді басқа жарияланымдар арасындағы елеулі ұқсастықтарды редакцияға хабарлауға тиіс.
Сараптау процесінде алынған ақпарат пен идеялар қатаң құпия сақталуы тиіс және жеке немесе кәсіби мүдделер үшін қолданылмайды. Рецензент авторлармен, компаниялармен немесе ұйымдармен бәсекелестік, серіктестік немесе басқа қатынастар нәтижесінде нақты немесе потенциалды мүдде қақтығысы болған жағдайда рукописса қарауға жол бермеуі қажет.
Автор міндеттері
Авторлар халықаралық ғылыми адалдық стандарттарын сақтау керек. Ұсынылған материалдар түпнұсқа болып, бұрын жарияланбаған және басқа басылымдарға берілмеген болуы тиіс. Деректерді бұрмалау немесе нәтижелерді жалған көрсету қабылданбайды.
Барлық нәтижелер айқын түрде ұсынылуы тиіс, ал әдістер пәндік нормаларға сәйкес толық сипатталуы қажет. Авторлар туралы мәліметтер және олардың жарияланымдағы реттілігі дұрыс болуы керек. Авторлық құрамды өзгерту үшін редакциямен жазбаша келісім қажет.
Басқа авторлардың идеялары, мәтіндері немесе деректерін пайдалану дұрыс сілтемелермен қамтамасыз етілуі тиіс. Қайталанатын немесе артық жарияланымдар қабылданбайды, себебі бұл зерттеу нәтижелеріне деген сенімді төмендетеді.
Авторлар зерттеуді түсіндіруде ықпал етуі мүмкін кез келген қаржылық, жеке немесе институционалды мүдде қақтығыстарын жариялауы керек. Зерттеудің қаржыландыру көздері көрсетіліп, демеушілердің рөлі нақты сипатталуы тиіс.
Этикалық нормаларды бұзу кез келген уақытта редакцияға немесе баспагерге хабарлануы мүмкін. Барлық айыптаулар объективті қаралады, авторға түсініктеме беруге мүмкіндік беріледі. Ауыр бұзушылықтар болған жағдайда редакция редакциялық алқамен бірлесіп тергеу жүргізуге құқылы.
Соңғы шаралар
Бұзушылық сипатына байланысты төмендегідей әрекеттер қолданылуы мүмкін:
– автор немесе рецензентке стандарттарды сақтамағаны туралы хабарлау;
– қабылданбаған әрекет туралы жазбаша ескерту;
– жауапты органдар немесе қаржыландыру ұйымдарына хабарлау;
– жарияланымды қайтарып алу және индексирлеу қызметтеріне және оқырмандарға хабарлау;
– автордың жарияланымына уақытша эмбарго;
– іс туралы ғылыми органдарға хабарлау және әрі қарайғы тергеу.
«Қазақстанның өнеркәсіптік көлігі» журналының этикалық стандарттары жарияланымдардың ашықтығын, әділдігін және жоғары сапасын қамтамасыз етіп, ғылыми қауымдастықтағы сенімді нығайтады.
