МИКРОЭЛЕКТРОНДЫ ЖӘНЕ МИКРОПРОЦЕССОРЛЫҚ АВТОМАТТЫ БЛОКТАУ ЖҮЙЕЛЕРІ: АРХИТЕКТУРАСЫ, ФУНКЦИОНАЛДЫҚ ТАЛДАУЫ ЖӘНЕ ЦИФРЛАНДЫРУ ПЕРСПЕКТИВАЛАРЫ

Аңдатпа

. Мақалада теміржол қозғалысын интервалдық реттеуде қолданылатын микроэлектронды және микропроцессорлық автоматты блоктау (АБ) жүйелеріне кешенді техникалық талдау жүргізілген. AB-ChKE, AB-E1, AB-E2 және AB-UE электрондық автоматты блоктау құрылғыларының төрт буыны архитектуралық құрылымы, сигналдарды өңдеу әдістері, ақауларға төзімділігі және интеллектуалды инфрақұрылымдық басқару жүйелерімен интеграциялануы тұрғысынан қарастырылған. Зерттеуде микропроцессорлық рельстік қабылдағыштардың жұмыс қағидалары, шунтты анықтаудың Boosting негізіндегі адаптивті шекті алгоритмі, екіарналы және үшарналы majority-vote резервтеу құрылымдары, сондай-ақ екіфазалы дифференциалды модуляция және кодтық арақашықтығы d=4 болатын модификацияланған Bauer коды сияқты цифрлық сигналдарды өңдеу технологиялары талданған. Бірыңғайланған AB-UE жүйесінің архитектурасына ерекше назар аударылған, себебі ол аппараттық унификацияны, қашықтықтан мониторингті, желілік трансиверлерді және техникалық қызмет көрсетуді күй бойынша ұйымдастыру мүмкіндігін біріктіретін электрондық автоматты блоктау жүйелерінің ең жетілдірілген үлгісі болып табылады. Барлық төрт жүйе бойынша тасымалдаушы жиіліктер, балласт кедергісінің жұмыс диапазоны, қабылдағыш сезімталдығы, шығыс қуаты, желілік деректер алмасу жылдамдығы және сенімділік көрсеткіштері қамтылған сандық салыстырмалы талдау ұсынылған. Сонымен қатар АБ жүйелерінің SCADA платформаларымен, PLC-контроллерлерімен және IoT-негізіндегі мониторинг жүйелерімен интеграциясы қарастырылып, Industry 4.0 талаптарына сәйкес предиктивті техникалық қызмет көрсетуге көшу перспективалары бағаланған. Зерттеу нәтижелері көрсеткендей, AB-UE жүйесі релелік автоматты блоктау жүйелерімен салыстырғанда жалған бос көрсетулер санын 85–90 %-ға азайтады, техникалық қызмет көрсету аралығын 3 айдан 12 айдан жоғары мерзімге дейін ұзартады және поезд қозғалысын, бағдаршам көрсеткіштерін, рельстік тізбек кернеулерін және жабдық ақауларын нақты уақыт режимінде диспетчерлік бақылауға мүмкіндік береді. Алынған нәтижелер Қазақстан және ТМД елдерінің теміржол желілерінде «Көлік стратегиясы – 2030» аясында автоматты блоктау жүйелерін жаңғырту бағдарламалары үшін инженерлік және әдістемелік негіз бола алады.