ЖЕРДЕГІ КӨЛІК-ТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ ҚҰРАЛДАРДЫҢ ТРАНСМИССИЯЛЫҚ МАЙЛАРЫНЫҢ ПАЙДАЛАНУ ҚАСИЕТТЕРІН ЭЛЕКТРОФИЗИКАЛЫҚ ӘДІСТЕРМЕН ЖАҚСАРТУ

Аңдатпа

Трансмиссия майларының эксплуатациялық қасиеттерін жақсарту қазіргі замандағы көлік және машина жасау саласы үшін өзекті мәселе болып табылады, себебі жерүсті транспорттық-технологиялық құралдардың (ЖТҚ) тиімділігі олардың берік және сенімді трансмиссиясына тікелей байланысты. Ресурстарды үнемдеу және техникалық қызмет көрсету шығындарын азайту талаптарының артуы жағдайында майлардың қасиеттерін жақсарту әдістерін әзірлеу практикалық және ғылыми маңызы бар. Зерттеудің мақсаты – гамма сәулеленуі және ультрадыбыстық әсерінің трансмиссия майларының физика-химиялық және эксплуатациялық қасиеттеріне әсерін зерттеу арқылы олардың тозуға және үйкеліске қарсы қасиеттерін арттыру. Зерттеу міндеттері: трансмиссия майларының эксплуатациялық қасиеттерін жақсарту әдістерін талдау; гамма сәулеленуі және ультрадыбыстық өңдеудің оңтайлы режимдерін анықтау; майлардың тұтқырлығы, коррозияға төзімділігі, қоспалардың дисперстілігі және үйкеліс қасиеттеріндегі өзгерістерді зерттеу; әртүрлі өңдеу әдістерінің тиімділігін салыстырмалы бағалау. Нәтижелер көрсеткендей, 6000 рад дозасымен 30 минут гамма сәулеленуі және TM 1-18 (ТЭп-15) майының 20 кГц жиілікте бір сағаттық ультрадыбыстық өңдеуі майлардың тозуға қарсы қасиеттерін айтарлықтай жақсартты. Үлгілердің тозу дағы азайды, критикалық жүктеме мен дәнекерлеу жүктемесі 10–15% артты. Оңтайлы өңдеу режимдері трансмиссияның жұмыс температуралары (60–80°С) кезінде тиімділікті сақтап, май қасиеттерінің ұзақ уақыт тұрақтылығын қамтамасыз етеді. Зерттеу көрсеткендей, қазіргі заманғы физика-химиялық май өңдеу әдістері трансмиссия сұйықтықтарының эксплуатациялық қасиеттерін айтарлықтай жақсарта алады, трансмиссия бөлшектерінің қызмет мерзімін ұзартады және механизмдердің тозуын азайтады. Нәтижелер өнеркәсіптік май өңдеу технологияларын әзірлеуде және ЖТҚ сенімділігін арттыруда қолданылуы мүмкін.